Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 125
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
जङ्गमान्स्थावरांश्चैव नदीः सर्वाश्च पर्वतान् / शुष्के पूर्वमनावृष्ट्या चैस्तैशचैव प्रतापिताः
Transliteration
jaṅgamānsthāvarāṃścaiva nadīḥ sarvāśca parvatān / śuṣke pūrvamanāvṛṣṭyā caistaiśacaiva pratāpitāḥ
Translation
چلنے والے اور ساکن، سب ندیاں اور پہاڑ—پہلے ہی بے بارانی سے خشک ہو جاتے ہیں، اور انہی کرنوں کے تپش سے جھلس جاتے ہیں۔
Word by Word
जङ्गमान्moving beings
जङ्गमान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootजङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
स्थावरान्immobile beings
स्थावरान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootस्थावर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एवindeed/also
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphasis)
नदीःrivers
नदीः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
सर्वाःall
सर्वाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘नदीः’ इति विशेष्य
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
पर्वतान्mountains
पर्वतान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
शुष्केin dryness/when dry
शुष्के:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeAdjective
Rootशुष्क (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अधिकरणे (in the dry condition/time)
पूर्वम्formerly/before
पूर्वम्:
Kala (काल/temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभावार्थ)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: formerly/previously)
अनावृष्ट्याby lack of rain/drought
अनावृष्ट्या:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootअनावृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एतैःby these
एतैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एवindeed/also
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphasis)
प्रतापिताःwere scorched/tormented
प्रतापिताः:
Kriya (क्रिया/Predicate—passive)
TypeVerb
Rootतप् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन