Shloka 53
Pṛthivī-dohaṇa (The Milking of the Earth) and the Praise of King Pṛthu
Devanagari script
युगे युगे भवन्त्येते सर्वे दक्षादयो द्विजाः / पुनश्चैव निरुध्यन्ते विद्वांस्तत्र न मुह्यति
Transliteration
yuge yuge bhavantyete sarve dakṣādayo dvijāḥ / punaścaiva nirudhyante vidvāṃstatra na muhyati
Translation
ہر یُگ میں دکش وغیرہ سب برہمن پیدا ہوتے ہیں اور پھر دوبارہ لَے میں چلے جاتے ہیں؛ اس میں عالم شخص کبھی حیران نہیں ہوتا۔
Word by Word
युगेin (each) age
युगे:
Kala/Adhikarana (काल/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; repeated for distributive sense
युगेin (each) age
युगे:
Kala/Adhikarana (काल/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
भवन्तिcome to be/are born
भवन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; demonstrative pronoun
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; adjective qualifying द्विजाः
दक्षादयःDakṣa and others
दक्षादयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्ष + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘Dakṣa and others’ (आदि-समास)
द्विजाःtwice-born (brahmins)
द्विजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
पुनःagain
पुनः:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; adverb (पुनरावृत्ति)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
एवindeed
एव:
Avadharana (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; particle (अवधारण)
निरुध्यन्तेare checked/come to an end
निरुध्यन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + रुध् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद; passive/middle sense ‘are restrained/cease’
विद्वान्a wise person
विद्वान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविद्वस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘the wise man’
तत्रthere/in that matter
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; adverb (देश/प्रसङ्ग)
नnot
न:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; negation particle
मुह्यतिis deluded
मुह्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमुह् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद