Shloka 24
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
स्वायंभुवे न विस्तारो ज्ञेयः स्वारोचिषस्य च / न शक्यो विस्तरस्तस्य वक्तुं वर्षशतैरपि
Transliteration
svāyaṃbhuve na vistāro jñeyaḥ svārociṣasya ca / na śakyo vistarastasya vaktuṃ varṣaśatairapi
Translation
سویامبھوو اور سواروچش منونتروں کی تفصیل جاننا دشوار ہے؛ اس کی پوری تفصیل تو سو برسوں میں بھی بیان نہیں ہو سکتی۔
Word by Word
स्वायंभुवेin (the manvantara of) Svāyambhuva
स्वायंभुवे:
अधिकरण (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootस्वायंभुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; Locative singular
नnot
न:
निषेध
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
विस्तारःdetail/expansion
विस्तारः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविस्तार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative singular
ज्ञेयःis to be known (as)
ज्ञेयः:
विधेय (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु) → ज्ञेय (कृदन्त)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/future passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘to be known’
स्वारोचिषस्यof Svārociṣa
स्वारोचिषस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootस्वारोचिष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; Genitive singular
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
नnot
न:
निषेध
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
शक्यःpossible
शक्यः:
विधेय (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootशक् (धातु) → शक्य (कृदन्त)
Formयत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (potential/passive adjective), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘possible’
विस्तरःdetailed account
विस्तरः:
कर्ता (subject of ‘शक्यः’)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative singular
तस्यof that (manvantara)
तस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th), एकवचन; Genitive singular
वक्तुम्to tell
वक्तुम्:
प्रयोजन (purpose/complement of ‘शक्यः’)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → वक्तुम् (कृदन्त)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), ‘to speak/tell’
वर्षशतैःby hundreds of years
वर्षशतैः:
करण (instrument/means; ‘even with hundreds of years’)
TypeNoun
Rootवर्ष + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; Instrumental plural
अपिeven
अपि:
अवधारण/सम्भावना (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/अपि-अव्यय (particle: even/also)