Shloka 150
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
समापेतुर्महाराजं वेनश्च त्रिदिवं गतः / समुत्पन्नेन राजर्षिः सत्पुत्रेण महात्मना
Transliteration
samāpeturmahārājaṃ venaśca tridivaṃ gataḥ / samutpannena rājarṣiḥ satputreṇa mahātmanā
Translation
سب لوگ مہاراج کے پاس جمع ہوئے؛ اور وین تریدیو (سورگ) کو چلا گیا۔ اس مہاتما نیک فرزند کے ظہور سے راجرشی کا کام پورا ہوا۔
Word by Word
समापेतुःthey came together/assembled
समापेतुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + इ (धातु) → समापेतुः
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
महाराजम्the great king
महाराजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
वेनःVena
वेनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवेन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (and)
त्रिदिवम्to heaven (the threefold heaven)
त्रिदिवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + दिव (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थे प्रचलित (“three heavens”); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; गत्यर्थक-कर्म
गतःwent
गतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP used predicatively), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (वेनः)
समुत्पन्नेनby the arisen/produced
समुत्पन्नेन:
Karana (करण) / Hetu (हेतु)
TypeAdjective
Rootसम् + उत् + पद् (धातु) → समुत्पन्न (कृदन्त)
Formउपसर्ग-युक्त क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणम् (सत्पुत्रेण)
राजर्षिःthe royal sage
राजर्षिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (“king-sage”); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सत्पुत्रेणby the noble son
सत्पुत्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (“good/true son”); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
महात्मनाby the great-souled
महात्मना:
Karana (करण) विशेषण
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणम् (सत्पुत्रेण)