Shloka 149
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
शारांश्च बिभ्रद्रक्षार्थ कवचं च महाप्रभम् / तस्मिञ्जा ते ऽथ भूतानि संप्रहृष्टानि सर्वशः
Transliteration
śārāṃśca bibhradrakṣārtha kavacaṃ ca mahāprabham / tasmiñjā te 'tha bhūtāni saṃprahṛṣṭāni sarvaśaḥ
Translation
حفاظت کے لیے وہ تیروں کو سنبھالے ہوئے تھا اور نہایت درخشاں زرہ بھی؛ اس کے ظہور کے ساتھ ہی سب مخلوقات ہر سو شادمان ہو گئیں۔
Word by Word
शारान्arrows
शारान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
बिभ्रत्bearing, carrying
बिभ्रत्:
Karta (कर्ता) विशेषण
TypeAdjective
Rootभृ (धातु) → बिभ्रत् (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तः (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (सः)
रक्षार्थम्for protection
रक्षार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootरक्षा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-तत्पुरुष (purpose: “for protection”); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; प्रयोजनार्थक
कवचम्armor
कवचम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकवच (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
महाप्रभम्greatly radiant, splendid
महाप्रभम्:
Karma (कर्म) विशेषण
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + प्रभ (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (कवचम्)
तस्मिन्in him/therein
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
जातानिborn, arisen
जातानि:
Karta (कर्ता) विशेषण
TypeAdjective
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (भूतानि)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा (1st), बहुवचन
अथthen
अथ:
Kriya-sambandha (क्रिया-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/thereupon)
भूतानिbeings, creatures
भूतानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
संप्रहृष्टानिexceedingly delighted
संप्रहृष्टानि:
Karta (कर्ता) विशेषण
TypeAdjective
Rootहृष् (धातु) → संप्रहृष्ट (कृदन्त)
Formउपसर्ग-युक्त क्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (भूतानि)
सर्वशःin all ways
सर्वशः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वशः (अव्यय)
Formपरिमाण/प्रकारवाचक-अव्यय (in every way, wholly)