Shloka 128
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
स मातामहदोषेण वेनः कालात्म जात्मजः / स धर्मं वृष्ठतः कृत्वा कामाल्लोकेष्वर्तत
Transliteration
sa mātāmahadoṣeṇa venaḥ kālātma jātmajaḥ / sa dharmaṃ vṛṣṭhataḥ kṛtvā kāmāllokeṣvartata
Translation
ماتامہ کے عیب کے سبب کال آتماج کا بیٹا وین دھرم کو پیچھے چھوڑ کر خواہشات کے بس میں دنیا میں چلنے لگا۔
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
मातामह-दोषेणby (reason of) the grandfather’s fault
मातामह-दोषेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमातामह (प्रातिपदिक) + दोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): ‘मातामहस्य दोषः’
वेनःVena
वेनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवेन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; नाम (proper noun)
कालात्म-जात्मजःthe son born of Kālātman
कालात्म-जात्मजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकालात्मन् (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक) + आत्मज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘कालात्मनः जः’ (born of Kāla/Time-soul) + ‘आत्मजः’ (son)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
धर्मम्dharma, righteousness
धर्मम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
वृष्टतःutterly, completely (as if washed away)
वृष्टतः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवृष्ट (कृदन्त; √वृष्/वर्ष् धातु)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb): ‘from/away from like rain’ → ‘completely/utterly (as if washed away)’
कृत्वाhaving made/done
कृत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having done/made’
कामात्from desire, out of lust
कामात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; हेत्वर्थे (ablative of cause)
लोकेषुin the worlds
लोकेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), बहुवचन
अर्ततhe behaved/acted (improperly)
अर्तत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√ऋत्/अर्त् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect, past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद