Shloka 126
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
गोप्ता धर्मस्य राजासौ बभूवात्रिसमः प्रभुः / अत्रिवंशसमुत्पन्नो ह्यङ्गो नाम प्रजापतिः
Transliteration
goptā dharmasya rājāsau babhūvātrisamaḥ prabhuḥ / atrivaṃśasamutpanno hyaṅgo nāma prajāpatiḥ
Translation
وہ بادشاہ دھرم کا نگہبان بن کر اَتری کے مانند مقتدر ہوا؛ اَتری کے وंश میں ‘اَنگ’ نامی پرجاپتی پیدا ہوا۔
Word by Word
goptāprotector
goptā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgup (गुप् धातु) + tṛ (तृन् कृत् प्रत्यय)
Formतृन्-प्रत्ययान्त कर्तृवाचक कृदन्त (agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
dharmasyaof dharma
dharmasya:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
rājāking
rājā:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
asauthat (he)
asau:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Rootasau (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; दूरवाचक सर्वनाम (that person)
babhūvabecame/was
babhūva:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (भू धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
atrisamaḥequal to Atri
atrisamaḥ:
Visheshana (विशेषण of prabhuḥ/asau)
TypeAdjective
Rootatri (प्रातिपदिक) + sama (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (उपमान-पूर्वपद: ‘Atri-similar’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
prabhuḥlord
prabhuḥ:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
atrivaṃśasamutpannaḥborn in Atri’s lineage
atrivaṃśasamutpannaḥ:
Visheshana (विशेषण of aṅgaḥ)
TypeAdjective
Rootatri (प्रातिपदिक) + vaṃśa (प्रातिपदिक) + samutpanna (उत्पद्/उत्पन् + क्त)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/संबन्ध: ‘Atri-lineage-born’), क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/indeed)
aṅgaḥAṅga
aṅgaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaṅga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम (proper name)
nāmaby name
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध/appositive marker)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formनाम-निर्देशक निपात (indeclinable: ‘by name’)
prajāpatiḥPrajāpati
prajāpatiḥ:
Karta (कर्ता/apposition to aṅgaḥ)
TypeNoun
Rootprajāpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन