Shloka 148
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
द्वापरेष्विह सर्वेषु संहितास्तु श्रुतर्षिभिः / तेषां गोत्रेष्विमाः शाखा भवन्ति हि पुनः पुनः
Transliteration
dvāpareṣviha sarveṣu saṃhitāstu śrutarṣibhiḥ / teṣāṃ gotreṣvimāḥ śākhā bhavanti hi punaḥ punaḥ
Translation
یہاں ہر دوَاپر یُگ میں شُروتی رِشی سنہتاؤں کو مرتب کرتے ہیں؛ اُن کے گوتر میں یہ شاخائیں بار بار ظاہر ہوتی رہتی ہیں۔
Word by Word
द्वापरेषुin the Dvāpara (ages)
द्वापरेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootद्वापर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; locative plural
इहhere
इह:
सम्बन्ध/वाक्योपपद (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; locative plural; विशेषण
संहिताःcollections (saṃhitās)
संहिताः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसंहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; nominative plural
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध/वाक्योपपद (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक निपात (particle: but/indeed)
श्रुतर्षिभिःby the learned seers
श्रुतर्षिभिः:
करण (Karaṇa/Instrument/Agent in passive)
TypeNoun
Rootश्रुत-ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; instrumental plural; समासः कर्मधारयः (श्रुताः ऋषयः)
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; genitive plural (pronoun)
गोत्रेषुin the lineages (gotras)
गोत्रेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootगोत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; locative plural
इमाःthese
इमाः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; nominative plural; विशेषण
शाखाःbranches (recensions)
शाखाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootशाखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; nominative plural
भवन्तिarise/come to be
भवन्ति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; parasmaipada
हिindeed
हि:
सम्बन्ध/वाक्योपपद (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ निपात (particle: indeed/for)
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/आवृत्तिवाचक क्रियाविशेषण (adverb: again)
पुनःagain and again
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति-बल (emphatic repetition)