Shloka 59
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
कुशलाकुशलानां तु प्रहाणं न्यास उच्यते / व्यक्ता ये विशेषास्ते विकारे ऽस्मिन्नचेतने
Transliteration
kuśalākuśalānāṃ tu prahāṇaṃ nyāsa ucyate / vyaktā ye viśeṣāste vikāre 'sminnacetane
Translation
نیک و بد دونوں کا ترک ہی ‘نیاس’ کہلاتا ہے؛ جو نمایاں امتیازات دکھائی دیتے ہیں وہ اسی بے شعور تغیر میں ہیں۔
Word by Word
कुशलाकुशलानाम्of good and bad (acts/states)
कुशलाकुशलानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकुशल + अकुशल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; समाहार-द्वन्द्व: "of the good and the bad"
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle: "but/indeed")
प्रहाणम्abandoning
प्रहाणम्:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootप्र + हा (धातु) → प्रहाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; "abandonment"
न्यासःrenunciation; nyāsa
न्यासः:
Samanaadhikarana (समानाधिकरण/परिभाष्य)
TypeNoun
Rootन्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उच्यतेis called
उच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive): "is said/called"
व्यक्ताःmanifest
व्यक्ताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootव्यक्त (कृदन्त)
Formकृदन्तः (वि + अञ्ज्/व्यज् → व्यक्त, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; "manifest"
येwhich
ये:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धक-यः (relative pronoun): "which/who"
विशेषाःparticulars; distinctions
विशेषाः:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Nominative
तेthose
ते:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; demonstrative pronoun: "those"
विकारेin the transformation
विकारे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative: "in the modification/change"
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी, एकवचन; deictic pronoun: "in this"
अचेतनेinsentient
अचेतने:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + चेतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम्: "in the insentient" (qualifying vikāra/asmin)