Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara

वर्णानां विपरिध्वंसः संकीयत तथाश्रमाः / द्वैविध्यं प्रतिपद्येतेयुगे तस्मिञ्छ्रुति स्मृती

varṇānāṃ viparidhvaṃsaḥ saṃkīyata tathāśramāḥ / dvaividhyaṃ pratipadyeteyuge tasmiñchruti smṛtī

ورنوں کا بکھراؤ اور آشرموں کا بھی تنگ ہو جانا بیان کیا گیا ہے؛ اُس یُگ میں شروتی اور سمرتی دونوں دو رُخی ہو جاتی ہیں۔

varṇānāmof the varṇas
varṇānām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootvarṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī-vibhakti (genitive), Bahu-vacana
vipari-dhvaṃsaḥcomplete ruin; perversion and destruction
vipari-dhvaṃsaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvipari (उपसर्ग/अव्यय) + dhvaṃsa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā-vibhakti, Eka-vacana; Tatpuruṣa (तत्पुरुष) with upasarga-like first member (vipari-)
saṃkīyateis spoken of; is called
saṃkīyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsaṃ√kī (धातु: की)
FormLaṭ-lakāra (Present), Prathama-puruṣa, Eka-vacana, Ātmanepada; passive/medio-passive sense 'is called/mentioned'
tathālikewise
tathā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAvyaya, adverb (क्रियाविशेषण) meaning 'likewise'
āśramāḥthe āśramas (stages of life)
āśramāḥ:
Karta (कर्ता) (co-subject with viparidhvaṃsaḥ in sense)
TypeNoun
Rootāśrama (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā-vibhakti, Bahu-vacana (plural)
dvaividhyamduality; twofold state
dvaividhyam:
Karma (कर्म) (object of pratipadyete)
TypeNoun
Rootdvaividhya (प्रातिपदिक)
FormNapुṃsakaliṅga, Prathamā-vibhakti, Eka-vacana
pratipadyetethey both attain/assume
pratipadyete:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootprati√pad (धातु: पद्)
FormLaṭ-lakāra (Present), Prathama-puruṣa (3rd), Dvi-vacana (dual), Ātmanepada
yugein the age
yuge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootyuga (प्रातिपदिक)
FormNapुṃsakaliṅga, Saptamī-vibhakti, Eka-vacana
tasminin that
tasmin:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga/Napुṃsakaliṅga, Saptamī-vibhakti (locative), Eka-vacana
śrutiḥŚruti (Veda)
śrutiḥ:
Karta (कर्ता) (member of coordinated subject)
TypeNoun
Rootśruti (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā-vibhakti, Eka-vacana; paired with smṛtiḥ as dual sense
smṛtiḥSmṛti (tradition)
smṛtiḥ:
Karta (कर्ता) (member of coordinated subject)
TypeNoun
Rootsmṛti (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā-vibhakti, Eka-vacana; coordinated with śrutiḥ