Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara

सामान्यविपरीतार्थैः कृतशास्त्राकुलं त्विदम् / आध्वर्यवस्य प्रस्थानैर्बहुधा व्याकुलीकृतैः

sāmānyaviparītārthaiḥ kṛtaśāstrākulaṃ tvidam / ādhvaryavasya prasthānairbahudhā vyākulīkṛtaiḥ

عام معنی کے برخلاف معنی گھڑنے والے شاستروں نے اس سب کو مضطرب کر دیا ہے؛ اور آدھورْیَو کے متعدد مسالک و طریقوں نے اسے بہت طرح سے الجھا دیا ہے۔

sāmānya-viparīta-arthaiḥby meanings that are common and contrary
sāmānya-viparīta-arthaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootsāmānya + viparīta + artha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural); कर्मधारय-समास (descriptive): ‘sāmānyāś ca viparītāś ca ye arthāḥ’
kṛta-śāstra-ākulamconfused/overwhelmed by composed treatises
kṛta-śāstra-ākulam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṛta + śāstra + ākula (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular); तत्पुरुष-समास: ‘kṛtaiḥ śāstraiḥ ākulam’ (confused by composed treatises)
tubut
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-निपात (particle)
idamthis (tradition/state)
idam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular); सर्वनाम (pronoun)
ādhvaryavasyaof the Ādhvaryava (tradition)
ādhvaryavasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootādhvaryava (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
prasthānaiḥby approaches/standpoints
prasthānaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootprasthāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)
bahudhāin many ways
bahudhā:
Prakāra (प्रकार/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootbahudhā (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner: in many ways)
vyākulīkṛtaiḥmade confused/perturbed
vyākulīkṛtaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvyākulī-kṛ (धातु; नामधातु from vyākula)
Formकृदन्त (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग (Neuter; agreeing with prasthānaiḥ as instrumental plural), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)