Shloka 108
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
श्रौतस्मार्त्ते कृतानां च धर्मे सप्तर्षिदर्शिते / केचिद्धर्मव्यवस्थार्थं तिष्ठन्तीहायुगक्षयात्
Transliteration
śrautasmārtte kṛtānāṃ ca dharme saptarṣidarśite / keciddharmavyavasthārthaṃ tiṣṭhantīhāyugakṣayāt
Translation
شروت و سمرتی کے مطابق کیے گئے، سَپت رِشیوں کے دکھائے ہوئے دھرم میں—کچھ مُنی یہاں دھرم کی ترتیب قائم رکھنے کے لیے یُگ کے زوال تک بھی ٹھہرے رہتے ہیں۔
Word by Word
श्रौतस्मार्तेin the śrauta and smārta (traditions)
श्रौतस्मार्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootश्रौत + स्मार्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषण-प्रयोगः (locative of sphere: 'in śrauta and smārta [dharma]')
कृतानाम्of (rites) performed
कृतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + क्त (कृत् प्रत्यय) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) used adjectivally: 'of those done/performed'
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
धर्मेin dharma
धर्मे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
सप्तर्षिदर्शितेshown by the seven sages
सप्तर्षिदर्शिते:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त + ऋषि + दर्शित (प्रातिपदिक; दर्शित = कृदन्त from √दृश्)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषणम् धर्मे इति पदस्य: 'shown by the seven seers'
केचित्some (persons)
केचित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक (प्रातिपदिक; सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; अनिश्चित-सर्वनाम (indefinite pronoun)
धर्मव्यवस्थार्थम्for (the) establishment of dharma
धर्मव्यवस्थार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootधर्म + व्यवस्था + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; प्रयोजनार्थे (accusative of purpose): 'for the purpose of establishing dharma'
तिष्ठन्तिthey remain/stand
तिष्ठन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (Present/लट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
इहhere
इह:
Deshadhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
आup to
आ:
Avadhi (अवधि)
TypeIndeclinable
Rootआ (अव्यय)
Formअवधि-निर्देशक-अव्यय (limit-marker: 'up to')
युगक्षयात्until the end of the yuga
युगक्षयात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootयुग + क्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान (ablative of limit/source): 'from/until the end of the age'