Shloka 7
Saṃkhyāvarta (संख्यावर्त्त): Commencement of Yajña at the Dawn of Tretāyuga
Devanagari script
कालाख्यायां प्रवृत्तायां प्रप्ते त्रेतायुगे तदा / औषधीषु च जातासु प्रवृत्ते वृष्टिसर्जने
Transliteration
kālākhyāyāṃ pravṛttāyāṃ prapte tretāyuge tadā / auṣadhīṣu ca jātāsu pravṛtte vṛṣṭisarjane
Translation
جب زمانے کی گنتی جاری ہوئی اور تب تریتا یُگ آ پہنچا، اور جڑی بوٹیاں پیدا ہوئیں اور بارش کی تخلیق بھی شروع ہوئی۔
Word by Word
कालाख्यायाम्in (the period) called ‘Kāla’
कालाख्यायाम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकालाख्या (प्रातिपदिक: काल + आख्या)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः तत्पुरुषः ‘कालस्य आख्या’
प्रवृत्तायाम्when it had begun/was in progress
प्रवृत्तायाम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्रवृत्त (कृदन्त; √वृत् PPP)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)
प्राप्तेwhen (it) arrived
प्राप्ते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्राप्त (कृदन्त; √आप् PPP)
Formनपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP); ‘when (it was) reached/arrived’
त्रेतायुगेin the Tretā Yuga
त्रेतायुगे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रेतायुग (प्रातिपदिक: त्रेता + युग)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः तत्पुरुषः
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण
औषधीषुamong the herbs/plants
औषधीषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootऔषधी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात (conjunction)
जातासुwhen (they were) born/produced
जातासु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootजात (कृदन्त; √जन् PPP)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी, बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)
प्रवृत्तेwhen it had started
प्रवृत्ते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्रवृत्त (कृदन्त; √वृत् PPP)
Formनपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)
वृष्टिसर्जनेin the creation/occurrence of rain
वृष्टिसर्जने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवृष्टिसर्जन (प्रातिपदिक: वृष्टि + सर्जन)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः तत्पुरुषः ‘वृष्टेः सर्जनम्’