Shloka 6
Saṃkhyāvarta (संख्यावर्त्त): Commencement of Yajña at the Dawn of Tretāyuga
Devanagari script
पूर्वं स्वायंभुवे सर्गे तद्वक्ष्याम्यानुपूर्व्यतः / अन्तर्हितायां संध्यायां सार्द्धं कृतयुगेन तु
Transliteration
pūrvaṃ svāyaṃbhuve sarge tadvakṣyāmyānupūrvyataḥ / antarhitāyāṃ saṃdhyāyāṃ sārddhaṃ kṛtayugena tu
Translation
سویامبھُو سَرگ کے آغاز میں جو کچھ ہوا، میں اسے ترتیب وار بیان کروں گا۔ جب سندھیا پوشیدہ ہو گئی تھی اور کِرت یُگ کا زمانہ ساتھ تھا۔
Word by Word
पूर्वम्formerly, first
पूर्वम्:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
स्वायंभुवेin (the time of) Svāyambhuva
स्वायंभुवे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootस्वायंभुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषण (locative qualifier)
सर्गेin the creation
सर्गे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
तत्that (topic)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम
वक्ष्यामिI shall tell
वक्ष्यामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष?; actually उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदी
अनुपूर्व्यतःin due order, sequentially
अनुपूर्व्यतः:
Prakāra (प्रकार/रीति)
TypeIndeclinable
Rootअनुपूर्व्य (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) ‘-तः’; क्रमवाचक क्रियाविशेषण
अन्तर्हितायाम्when (it was) concealed/withdrawn
अन्तर्हितायाम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअन्तर्हित (कृदन्त; √धा/√हि? past passive participle used adjectivally)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)
संध्यायाम्in the twilight/junction period
संध्यायाम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
सार्द्धम्together with
सार्द्धम्:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootसार्द्धम् (अव्यय/उपसर्गसदृश)
Formअव्यय; सहार्थक (prepositional adverb)
कृतयुगेनwith the Kṛta Yuga
कृतयुगेन:
Sahakāraka/Instrument (करण/सह)
TypeNoun
Rootकृतयुग (प्रातिपदिक: कृत + युग)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; समासः षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः ‘कृतं युगम्’
तुindeed, but
तु:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)