Shloka 56
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
तदा प्रमुदिता वर्णास्त्रेतायां धर्मपालिताः / क्रियावन्तः प्रजावन्तः समृद्धाः सुखिनस्तथा
Transliteration
tadā pramuditā varṇāstretāyāṃ dharmapālitāḥ / kriyāvantaḥ prajāvantaḥ samṛddhāḥ sukhinastathā
Translation
اس وقت تریتا یُگ میں دھرم کے زیرِ حفاظت ورن خوش تھے—عمل والے، اولاد والے، خوشحال اور آسودہ بھی تھے۔
Word by Word
तदाthen
तदा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
प्रमुदिताःdelighted
प्रमुदिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र-मुद् (धातु)
Formकृदन्त: क्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifying वर्णाः)
वर्णाःthe social classes (varṇas)
वर्णाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
त्रेतायाम्in the Tretā (yuga)
त्रेतायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रेता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
धर्म-पालिताःupheld by dharma
धर्म-पालिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + पालित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formकृदन्त: क्त (PPP) from पाल् (धातु), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'protected/maintained by dharma'
क्रियावन्तःactive in rites
क्रियावन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्रिया (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; वत्-प्रत्ययान्त: 'possessing rites/actions'
प्रजावन्तःhaving progeny
प्रजावन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रजा (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'having offspring/subjects'
समृद्धाःprosperous
समृद्धाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसमृद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सुखिनःhappy
सुखिनः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसुखिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तथाalso
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/उपमान (adverb: also/likewise)