Shloka 51
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
ऋचो यजूंषि सामानि मन्त्रश्चाथर्वणानि तु / सप्तर्षिभिस्तु ते प्रोक्ताः स्मार्त्तं धर्मं मनुर्जगौ
Transliteration
ṛco yajūṃṣi sāmāni mantraścātharvaṇāni tu / saptarṣibhistu te proktāḥ smārttaṃ dharmaṃ manurjagau
Translation
رِگ، یجُس، سام اور اتھروَن کے منتر—یہ سب سَپت رِشیوں نے بیان کیے؛ اور سمارْت دھرم کو منو نے کہا۔
Word by Word
ṛcaḥṚg (hymns)
ṛcaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootṛc (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन — ‘Ṛk-verses’
yajūṃṣiYajus (sacrificial formulas)
yajūṃṣi:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyajus (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — ‘Yajus-formulas’
sāmāniSāman (chants)
sāmāni:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsāman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — ‘Sāman-chants’
mantrāḥmantras
mantrāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmantra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
atharvaṇāniAtharvan (Atharva-veda texts)
atharvaṇāni:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootatharvaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — ‘Atharvan (texts)’
tuindeed
tu:
Emphasis/Contrast (निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात
sapta-ṛṣibhiḥby the seven sages
sapta-ṛṣibhiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootsapta (संख्या-प्रातिपदिक) + ṛṣi (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (‘seven sages’); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन — ‘by the seven sages’
tuindeed
tu:
Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात
tethose
te:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, बहुवचन — ‘they/those’
proktāḥwere taught/declared
proktāḥ:
Kriyā (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootpra-√vac (वच् धातु) + kta (कृत्)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त) used predicatively; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — ‘were uttered/taught’
smārttamsmārta (based on smṛti)
smārttam:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootsmārta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन — adjective qualifying dharmam
dharmamdharma/law
dharmam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
manuḥManu
manuḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmanu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
jagaurecited
jagau:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√gai (गै धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन — ‘sang/recited’