Shloka 47
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
तेषां तु तप्ततपसा आर्षेणोपक्रमेण तु / सप्तर्षीणां मनोश्चैव ह्याद्ये त्रेतायुगे तथा
Transliteration
teṣāṃ tu taptatapasā ārṣeṇopakrameṇa tu / saptarṣīṇāṃ manoścaiva hyādye tretāyuge tathā
Translation
ان کی تپتی ہوئی تپسیا اور آرش آغاز کے مطابق، تریتا یُگ کے ابتدائی زمانے میں سَپت رِشیوں اور منو کے بارے میں بھی (اسی طرح کا آغاز ہوا)۔
Word by Word
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध, 6th), बहुवचन
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वयार्थक निपात (contrastive particle)
तप्ततपसाby heated/ardent austerity
तप्ततपसा:
करण (Means/करण)
TypeNoun
Rootतप्त-तपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण, 3rd), एकवचन; समासः—तप्तं तपः (कर्मधारय)
आर्षेणby the r̥ṣi-like/ṛṣis'
आर्षेण:
करण (Means/करण)
TypeAdjective
Rootआर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण, 3rd), एकवचन; विशेषणम् (qualifying 'उपक्रमेण')
उपक्रमेणby the procedure/commencement
उपक्रमेण:
करण (Means/करण)
TypeNoun
Rootउपक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण, 3rd), एकवचन
तुindeed
तु:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
सप्तर्षीणाम्of the seven sages
सप्तर्षीणाम्:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसप्त-ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध, 6th), बहुवचन; द्विगु-समास
मनॊःof Manu
मनॊः:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध, 6th), एकवचन (मनोः)
चand
च:
सम्बन्ध (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक निपात (emphasis)
हिfor/indeed
हि:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/निश्चयार्थक निपात (causal/emphatic particle)
आद्येin the first (part)
आद्ये:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootआद्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण, 7th), एकवचन; विशेषणम् (qualifying 'त्रेतायुगे')
त्रेतायुगेin the Tretā age
त्रेतायुगे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रेता-युग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण, 7th), एकवचन; समासः—त्रेतायुगम् (कर्मधारय)
तथाthus/likewise
तथा:
सम्बन्ध (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb)