Shloka 8
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
अभिवाद्य स तौ तत्र कालापेक्षः प्रतीक्षते / प्रस्यन्दमानात्सोमात्तु पित्रर्थं तु परिश्रवान्
Transliteration
abhivādya sa tau tatra kālāpekṣaḥ pratīkṣate / prasyandamānātsomāttu pitrarthaṃ tu pariśravān
Translation
وہ وہاں اُن دونوں کو سلام کر کے وقت کی انتظار میں ٹھہرا رہا۔ بہتے ہوئے سوم سے پِتروں کے لیے پاکیزہ پرِشرَو کی دھارا جاری ہوئی۔
Word by Word
abhivādyahaving saluted
abhivādya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootabhivād (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय-क्रियाविशेषण (Gerund/Absolutive), धातु: अभि+वद्; ‘having saluted’
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (Pronoun), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
tauthose two
tau:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (Pronoun), पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), द्विवचन
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
kāla-apekṣaḥwaiting for the time (time-dependent)
kāla-apekṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkāla (प्रातिपदिक) + apekṣa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/सम्बन्ध: ‘of time’), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
pratīkṣatewaits
pratīkṣate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootprati-īkṣ (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
prasyandamānātfrom (the Soma) that is flowing
prasyandamānāt:
Apādāna (अपादान)
TypeAdjective
Rootpra-syand (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय वर्तमान कृदन्त (Present active participle), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग?; यहाँ ‘सोमात्’ इत्यस्य विशेषणरूपेण—पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
somātfrom Soma
somāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootsoma (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन
tuindeed/but
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle; emphasis/contrast)
pitṛ-arthamfor the sake of (his) father
pitṛ-artham:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (चतुर्थी/प्रयोजन: ‘for the father’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; प्रयोजनार्थक
tuindeed/and
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय, निपात
pariśravān(he) the one with flowing/oozing (Soma)
pariśravān:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpari-śru (धातु)
Formक्वसुँ/वत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (possessive participial adjective), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘one who has (continuous) flowing/oozing’