Shloka 65
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
दशभिः पञ्चभिश्चैव कलाभिर्दिवसक्रमात् / तस्मात्कलाः पञ्चदश सोमेनास्य तु षोडशी
Transliteration
daśabhiḥ pañcabhiścaiva kalābhirdivasakramāt / tasmātkalāḥ pañcadaśa somenāsya tu ṣoḍaśī
Translation
دنوں کے क्रम سے دس اور پانچ کلاؤں کے ذریعے (چاند) بڑھتا ہے؛ اس لیے سوما کی کلاؤں کی تعداد پندرہ ہے، اور اس کی ‘شودشی’ نامی سولہویں کلا (کمال) مانی جاتی ہے۔
Word by Word
दशभिःwith ten
दशभिः:
करण (करणकारक)
TypeAdjective
Rootदशन् (संख्याप्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण
पञ्चभिःwith five
पञ्चभिः:
करण (करणकारक)
TypeAdjective
Rootपञ्चन् (संख्याप्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण
चand
च:
सम्बन्ध/समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध/निपात
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक निपात (emphasis/only)
कलाभिःby digits/parts (kalās)
कलाभिः:
करण (करणकारक)
TypeNoun
Rootकला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
दिवस-क्रमात्from the sequence of days
दिवस-क्रमात्:
अपादान (अपादानकारक)
TypeNoun
Rootदिवस + क्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (दिवसस्य क्रमात्)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
सम्बन्ध/हेतु
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावे प्रयुक्तं सर्वनामरूपम्; हेत्वर्थक अव्यय (therefore)
कलाःdigits/parts
कलाः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
पञ्चदशfifteen
पञ्चदश:
विशेषण (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्चदशन् (संख्याप्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण (कलाः इत्यस्य)
सोमेनby the Moon
सोमेन:
करण (करणकारक)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
अस्यof this (Moon)
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम
तुhowever/and
तु:
सम्बन्ध/निपात
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (contrast/emphasis)
षोडशीthe sixteenth (digit/tithi)
षोडशी:
सम्बन्ध/विधेय (predicate noun)
TypeNoun
Rootषोडशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तिथिवाचक/कलावाचक