Shloka 55
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
गृह्यते तु दिवा तस्मादमावास्यां दिवि क्षयाम् / कलानामपि चैतासां वृद्धिहान्या जलात्मनः
Transliteration
gṛhyate tu divā tasmādamāvāsyāṃ divi kṣayām / kalānāmapi caitāsāṃ vṛddhihānyā jalātmanaḥ
Translation
اسی لیے اماؤسیا میں آسمان میں ہونے والے زوال کو دیکھ کر دن ہی میں گِرہن کیا جاتا ہے۔ اور آب-سرشت چاند کی ان کلاؤں میں بڑھوتری اور کمی بھی ہوتی رہتی ہے۔
Word by Word
गृह्यतेis taken/observed
गृह्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि (passive)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
दिवाby day
दिवा:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootदिवा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
अमावास्याम्on new-moon day
अमावास्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअमावास्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
दिविin the sky
दिवि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
क्षयाम्waning/decline
क्षयाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
कलानाम्of the digits/parts (of the moon)
कलानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootकला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि (also/even)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एतासाम्of these
एतासाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; सर्वनाम
वृद्धिहान्याby increase and decrease
वृद्धिहान्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवृद्धि + हानि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; द्वन्द्व (वृद्धिः च हानिः च)
जलात्मनःof the watery-natured one (moon)
जलात्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootजल + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (जलस्य आत्मा)