Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)

अत्यर्थं भ्राजते यस्माद्व्योम्न्यस्यां वै निशाकरः / रञ्जनाच्चैव चन्द्रस्य राकेति कवयो ऽब्रुवन्

atyarthaṃ bhrājate yasmādvyomnyasyāṃ vai niśākaraḥ / rañjanāccaiva candrasya rāketi kavayo 'bruvan

کیونکہ اس تِتھی میں آسمان پر نشاکر چاند نہایت درخشاں ہوتا ہے، اور چاند کی دلکش رعنائی کے سبب شاعروں نے اسے ‘راکا’ کہا ہے۔

atyarthamexceedingly
atyartham:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootatyartham (अव्यय)
FormAdverb (परिमाण/तीव्रतावाचक अव्यय)
bhrājateshines
bhrājate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhrāj (धातु)
FormPresent (लट्), Ātmanepada, 3rd person, Singular
yasmātbecause
yasmāt:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootyasmāt (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘yad’)
FormRelative ablatival adverb (हेतौ)
vyomniin the sky
vyomni:
Adhikaraṇa (अधिकरण/सप्तमी)
TypeNoun
Rootvyoman (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative, Singular
asyāmon this (night)
asyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण/सप्तमी)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative, Singular
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormEmphatic particle (निपात)
niśākaraḥthe moon
niśākaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootniśā + kara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; षष्ठी-तत्पुरुषः
rañjanātfrom/because of coloring (delighting)
rañjanāt:
Hetu (हेतु/पञ्चमी)
TypeNoun
Rootrañjana (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Ablative (5th/पञ्चमी), Singular
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
evaindeed/just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (निपात)
candrasyaof the moon
candrasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootcandra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
rākāRākā (name of full-moon night)
rākā:
Karma (कर्म/नामकरणे)
TypeNoun
Rootrākā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (इति—उद्धरणार्थ)
kavayaḥpoets/sages
kavayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkavi (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
abruvansaid/called
abruvan:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√brū (धातु)
FormImperfect (लङ्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person, Plural