Shloka 27
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
पीत्वार्द्धमासं गच्छन्ति चतुर्दश्यां सुधामृतम् / इत्येवं पीयमानैस्तु देवैः सर्वैर्निशाकरः
Transliteration
pītvārddhamāsaṃ gacchanti caturdaśyāṃ sudhāmṛtam / ityevaṃ pīyamānaistu devaiḥ sarvairniśākaraḥ
Translation
چودھویں کو سُدھامرت پی کر وہ آدھا مہینہ تک گزر جاتے ہیں؛ یوں سب دیوتاؤں کے پینے سے نِشاکر (چاند) گھٹتا جاتا ہے۔
Word by Word
पीत्वाhaving drunk
पीत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive) = ‘having drunk’
अर्धमासम्half a month
अर्धमासम्:
Karma (कर्म/extent)
TypeNoun
Rootअर्ध + मास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (half-month)
गच्छन्तिgo
गच्छन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
चतुर्दश्याम्on the fourteenth (tithi)
चतुर्दश्याम्:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeNoun
Rootचतुर्दशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालाधिकरण (on the fourteenth lunar day)
सुधामृतम्nectar-ambrosia
सुधामृतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुधा + अमृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
एवम्in this way
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय
पीयमानैःby (those) being drunk / while being drunk
पीयमानैः:
Karana (करण/Agent-instrument in passive construction)
TypeVerb
Rootपा (धातु) + यमान (शानच्/मान)
Formवर्तमानकर्मणि कृदन्त (present passive participle); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषार्थक/विरोधार्थक अव्यय
देवैःby the gods
देवैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
सर्वैःby all
सर्वैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (agreeing with देवैः)
निशाकरःthe moon
निशाकरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनिशा + कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (maker of night = moon)