Shloka 57
Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana
Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”
Devanagari script
पश्यतां च महायोगं भयं सर्व प्रमुच्यताम् / युवां प्रसूतौ गात्रेभ्यो मम पूर्वं सनातनौ
Transliteration
paśyatāṃ ca mahāyogaṃ bhayaṃ sarva pramucyatām / yuvāṃ prasūtau gātrebhyo mama pūrvaṃ sanātanau
Translation
میرا یہ مہایوگ دیکھو اور ہر طرح کا خوف چھوڑ دو۔ تم دونوں میرے اعضا سے پہلے ہی پیدا ہوئے، ازلی و ابدی ہو۔
Word by Word
पश्यताम्see (you all)
पश्यताम्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
महायोगम्the great yogic power
महायोगम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमहा + योग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय (महान् योगः)
भयम्fear
भयम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
सर्वम्all
सर्वम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (भयम्)
प्रमुच्यताम्let (it) be cast off
प्रमुच्यताम्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्र + मुच् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; भावे/कर्मणि प्रयोगः (let it be released)
युवाम्you two
युवाम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउभयलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन
प्रसूतौborn/produced
प्रसूतौ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootप्र + सू (धातु) → प्रसूत (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘born/produced’ (qualifies युवाम्)
गात्रेभ्यःfrom (my) limbs
गात्रेभ्यः:
Apadana (अपादान/Ablative-source)
TypeNoun
Rootगात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), बहुवचन
ममof me/my
मम:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउभयलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभावप्रयोग)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: formerly/before)
सनातनौeternal (you two)
सनातनौ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootसनातन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; विशेषण (युवाम्)