Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana

Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”

तस्यैव च प्रसादेन आदौ सिद्धत्वमागतः / पुरा तमसि चाव्यक्ते त्रैलोक्ये ग्रसिते मया

tasyaiva ca prasādena ādau siddhatvamāgataḥ / purā tamasi cāvyakte trailokye grasite mayā

اسی کے فضل سے میں ابتدا میں سِدّھتا کو پہنچا؛ پہلے جب غیر ظاہر تاریکی میں میرے ذریعے تینوں لوک نگل لیے گئے تھے۔

तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
एवindeed
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
प्रसादेनby (his) grace
प्रसादेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootप्रसाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
आदौin the beginning
आदौ:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-एकवचन-रूपेण अव्ययीभूत (locative used adverbially)
सिद्धत्वम्perfection/accomplished state
सिद्धत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसिद्धत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आगतःattained/came to
आगतः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि (having come/attained)
पुराformerly
पुरा:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
तमसिin darkness
तमसि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (locative/7th), एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अव्यक्तेunmanifest
अव्यक्ते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअव्यक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (qualifier of तमसि)
त्रैलोक्येin the three worlds
त्रैलोक्ये:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रि + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; द्विगु-समास (three worlds as a unit)
ग्रसिते(when) engulfed
ग्रसिते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeVerb
Root√ग्रस् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘when (it was) swallowed/engulfed’ (locative absolute with त्रैलोक्ये)
मयाby me
मया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन; उत्तमपुरुष-सर्वनाम