Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana

Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering

अर्यमा दशाभिर्याति पर्जन्यो नवभिस्तपेत् / षड्भी रश्मिसहस्रैस्तु विषणुस्तपति मेदिनीम्

aryamā daśābhiryāti parjanyo navabhistapet / ṣaḍbhī raśmisahasraistu viṣaṇustapati medinīm

اَریَما دس (ہزار) کرنوں کے ساتھ چلتا ہے، پَرجَنیہ نو کرنوں سے تپتا ہے۔ اور وِشَṇُو چھ ہزار کرنوں سے مَیدِنی (زمین) کو گرم کرتا ہے۔

अर्यमाAryaman (deity)
अर्यमा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्यमन्/अर्यमा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दशाभिःwith ten
दशाभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootदश (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
यातिgoes
याति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पर्जन्यःParjanya (rain-god)
पर्जन्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्जन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नवभिःwith nine
नवभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
तपेत्should shine/heat
तपेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
षड्भिःwith six
षड्भिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootषट् (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
रश्मिray
रश्मि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरश्मि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, समासाङ्ग (member of compound)
सहस्रैःby/with thousands
सहस्रैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासान्त पद (head of compound)
तुand/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
विषणुःViṣaṇu (name/epithet; reading uncertain)
विषणुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविषणु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तपतिheats/shines
तपति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मेदिनीम्the earth
मेदिनीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमेदिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन