Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana

Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering

शुक्लास्ता नामतः सर्वस्त्रिशता धर्मसर्जनाः / समं विभज्य नाडीस्तु मनुष्टपितृदेवताः

śuklāstā nāmataḥ sarvastriśatā dharmasarjanāḥ / samaṃ vibhajya nāḍīstu manuṣṭapitṛdevatāḥ

‘شُکلا’ نام والی وہ سب تین سو شعاعیں دھرم کی سೃجنا کرنے والی ہیں؛ وہ نادیوں کو برابر بانٹ کر انسانوں، پِتروں اور دیوتاؤں میں جاری ہوتی ہیں۔

śuklāḥŚuklā (rays)
śuklāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootśukla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
tāḥthose (they)
tāḥ:
Anuvṛtti/Sambandha (अनुवृत्ति/they)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
nāmataḥby name
nāmataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootnāmatas (अव्यय; नामन्-तस्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (by name)
sarvāḥall
sarvāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/modifier)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण
triśatāḥthree hundred
triśatāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/modifier)
TypeAdjective
Roottriśat (प्रातिपदिक; संख्या)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); संख्यावाचक-विशेषण
dharma-sarjanāḥproducing dharma/righteousness
dharma-sarjanāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/modifier)
TypeAdjective
Rootdharma + sarjana (प्रातिपदिक-द्वय)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: ‘of dharma’), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण
samamequally
samam:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootsama (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण (adverbial accusative), अर्थः—समम् (equally)
vibhajyahaving divided
vibhajya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/absolutive)
TypeVerb
Root√bhaj (धातु) + vibhajya (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), अर्थः—‘विभज्य’ (having divided/distributing)
nāḍīḥchannels/tubes (nāḍīs)
nāḍīḥ:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootnāḍī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)
tuindeed/and
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (particle), विशेषार्थ (indeed/and)
manuṣya-pitṛ-devatāḥhumans, ancestors, and deities
manuṣya-pitṛ-devatāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmanuṣya + pitṛ + devatā (प्रातिपदिक-त्रय)
Formद्वन्द्व-समास (copulative), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)