Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana

Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering

हिमोद्गताश्च ताभ्यो ऽन्या रश्मयस्त्रिशताः पुनः / दृश्या मेघाश्च याम्यश्च ह्रदिन्यो हिमसर्जनाः

himodgatāśca tābhyo 'nyā raśmayastriśatāḥ punaḥ / dṛśyā meghāśca yāmyaśca hradinyo himasarjanāḥ

ان سے پھر برف سے ابھری ہوئی تین سو اور شعاعیں پیدا ہوتی ہیں؛ وہ دِرشیا، میگھا، یامیا اور ہردِنی کہلا کر برف کی تخلیق کرتی ہیں۔

hima-udgatāḥarisen from snow/ice
hima-udgatāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/modifier)
TypeAdjective
Roothima + udgata (प्रातिपदिक-द्वय)
Formतत्पुरुष-समास (determinative), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण (qualifier of raśmayaḥ)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
tābhyaḥfrom those (rays)
tābhyaḥ:
Apādāna (अपादान/source)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), बहुवचन (Plural)
anyāḥother
anyāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/modifier)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण (qualifier)
raśmayaḥrays
raśmayaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootraśmi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
triśatāḥthree hundred
triśatāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/modifier)
TypeAdjective
Roottriśat (प्रातिपदिक; संख्या)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); संख्यावाचक-विशेषण (numeral adjective)
punaḥagain/further
punaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), पुनरुक्ति/पुनरावृत्त्यर्थ (again/further)
dṛśyāḥvisible
dṛśyāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/modifier)
TypeAdjective
Rootdṛśya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण (qualifier)
meghāḥclouds
meghāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmegha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
yāmyaḥsouthern (pertaining to Yama/south)
yāmyaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/modifier)
TypeAdjective
Rootyāmya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण (qualifier)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
hradinīḥ(rays named) Hradinī
hradinīḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roothradinī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
hima-sarjanāḥproducing snow/ice
hima-sarjanāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/modifier)
TypeAdjective
Roothima + sarjana (प्रातिपदिक-द्वय)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: ‘of snow’), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण (qualifier)