Shloka 21
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
शीतोष्णवीर्यौं द्वावेतौ युक्त्या धारयतो जगत् / सोमाधारा नदी गङ्गा पवित्रा विमलोदका
Transliteration
śītoṣṇavīryauṃ dvāvetau yuktyā dhārayato jagat / somādhārā nadī gaṅgā pavitrā vimalodakā
Translation
سردی اور گرمی—یہ دونوں قوتیں حکمت کے ساتھ جگت کو سنبھالتی ہیں؛ سوما پر قائم گنگا ندی پاک ہے، اس کا پانی نہایت صاف ہے۔
Word by Word
शीतोष्णवीर्यौthe two potencies: cold and heat
शीतोष्णवीर्यौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशीत + उष्ण + वीर्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1/2), Dual (द्विवचन); द्वन्द्व: शीतं च उष्णं च (वीर्ये)
द्वौtwo
द्वौ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1/प्रथमा), Dual (द्विवचन); numeral adjective to 'एतौ'
एतौthese two
एतौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1/प्रथमा), Dual (द्विवचन)
युक्त्याby proper method/fitness
युक्त्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयुक्ति (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Instrumental (3/तृतीया), Singular (एकवचन)
धारयतःthey sustain
धारयतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√धृ (धातु)
FormPresent tense (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Dual (द्विवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
जगत्the world
जगत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2/द्वितीया), Singular (एकवचन)
सोमाधाराhaving Soma as support
सोमाधारा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसोम + आधार (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1/प्रथमा), Singular (एकवचन); adjective to 'नदी/गङ्गा'
नदीriver
नदी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1/प्रथमा), Singular (एकवचन)
गङ्गाGanga
गङ्गा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1/प्रथमा), Singular (एकवचन); apposition to 'नदी'
पवित्राpurifying
पवित्रा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1/प्रथमा), Singular (एकवचन)
विमलोदकाhaving pure water
विमलोदका:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविमल + उदक (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1/प्रथमा), Singular (एकवचन); बहुव्रीहि: विमलम् उदकं यस्याः सा