Shloka 16
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
मेघा वायुविघातेन विसृजन्ति जलं भूवि / एवमुत्क्षिप्यते चैव पतते चासकृज्जलम्
Transliteration
meghā vāyuvighātena visṛjanti jalaṃ bhūvi / evamutkṣipyate caiva patate cāsakṛjjalam
Translation
بادل ہوا کے ٹکراؤ سے زمین پر پانی برساتے ہیں؛ یوں پانی اوپر اٹھایا بھی جاتا ہے اور بار بار نیچے گرتا بھی ہے۔
Word by Word
मेघाःclouds
मेघाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमेघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
वायुविघातेनby the wind’s impact
वायुविघातेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootवायु + विघात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; cause/instrument ‘by the impact of wind’
विसृजन्तिrelease
विसृजन्ति:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootवि + सृज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद; ‘release’
जलम्water
जलम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
भूविon the earth
भूवि:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘on earth’
एवम्thus
एवम्:
सम्बन्ध (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb), अव्यय; ‘thus’
उत्क्षिप्यतेis thrown up
उत्क्षिप्यते:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootउत् + क्षिप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive), आत्मनेपद; ‘is lifted up’
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction), अव्यय
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; emphasis
पततेfalls
पतते:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; ‘falls’
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction), अव्यय
असकृत्again and again
असकृत्:
सम्बन्ध (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootअसकृत् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb), अव्यय; ‘repeatedly’
जलम्water
जलम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; subject of ‘उत्क्षिप्यते/पतते’ (understood)