Shloka 84
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
प्रमाणं मण्डलस्याथ योजनाग्रं निबोधत / योजनानां सहस्राणि सप्तादश समासतः
Transliteration
pramāṇaṃ maṇḍalasyātha yojanāgraṃ nibodhata / yojanānāṃ sahasrāṇi saptādaśa samāsataḥ
Translation
اب منڈل کی پیمائش اور یوجن کا اندازہ سنو: اختصاراً یہ سترہ ہزار یوجن ہے۔
Word by Word
प्रमाणम्measure; extent
प्रमाणम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रमाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
मण्डलस्यof the circle/orbit
मण्डलस्य:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
अथnow; then
अथ:
सम्बन्ध/निपात (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (indeclinable), अनुक्रम/आरम्भार्थक (then/now)
योजनाग्रम्the yojana-extent; distance in yojanas
योजनाग्रम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयोजन + अग्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (योजनस्य अग्रं/पर्यन्तम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
निबोधतunderstand (you all)
निबोधत:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootबुध् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, बहुवचन; उपसर्गः नि-
योजनानाम्of yojanas
योजनानाम्:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन
सहस्राणिthousands
सहस्राणि:
परिमाण (Measure/परिमाण)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्यावाचक
सप्तादशseventeen
सप्तादश:
परिमाण (Measure/परिमाण)
TypeNoun
Rootसप्त + दश (प्रातिपदिक)
Formसमाहार-द्वन्द्व (numeral formation) = 17; अव्ययवत्/संख्यावाचक (indeclinable-like numeral)
समासतःin summary; altogether
समासतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसमासतः (अव्यय)
Formअव्यय, तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) ‘in brief/summed up’