Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

Naimiṣa-satra Praśna–Prativacana

The Sages’ Questions at Naimiṣa and Sūta’s Reply

शिष्यःस्वयंभुवो देवः सर्वं प्रत्यक्षदृग्वशी / अणिमादिभिरष्टाभिः सूक्ष्मैरङ्गैः समन्वितः

śiṣyaḥsvayaṃbhuvo devaḥ sarvaṃ pratyakṣadṛgvaśī / aṇimādibhiraṣṭābhiḥ sūkṣmairaṅgaiḥ samanvitaḥ

وہ سْوَیَمبھو دیو کا شاگرد تھا، ہر شے کو بالمشافہ دیکھنے والا اور حواس پر قابو رکھنے والا؛ اَṇِما وغیرہ آٹھ لطیف سِدھیوں سے آراستہ تھا۔

śiṣyaḥdisciple
śiṣyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśiṣya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative, 1st), एकवचन (singular)
svayaṃbhuvaḥof Svayaṃbhū (Brahmā)
svayaṃbhuvaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsvayaṃbhū (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), षष्ठी (genitive, 6th), एकवचन (singular)
devaḥthe god
devaḥ:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative, 1st), एकवचन (singular)
sarvameverything
sarvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (accusative, 2nd), एकवचन (singular)
pratyakṣa-dṛk-vaśīself-controlled, directly perceiving (all)
pratyakṣa-dṛk-vaśī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpratyakṣa (प्रातिपदिक) + dṛś (दृश् धातु; dṛk-प्रातिपदिक) + vaśin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative, 1st), एकवचन (singular); तत्पुरुषः—‘प्रत्यक्षं द्रष्टुं/दृक् यस्य’ + ‘वशी’ (self-controlled)
aṇimā-ādibhiḥwith (powers) beginning with aṇimā
aṇimā-ādibhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootaṇimā (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine; aṇimā), तृतीया (instrumental, 3rd), बहुवचन (plural); तत्पुरुषः—‘अणिमादयः’ (aṇimā etc.)
aṣṭābhiḥwith eight
aṣṭābhiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaṣṭan (अष्टन् संख्याप्रातिपदिक)
Form(सर्वलिङ्ग) संख्या-विशेषण; तृतीया (instrumental, 3rd), बहुवचन (plural)
sūkṣmaiḥsubtle
sūkṣmaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsūkṣma (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), तृतीया (instrumental, 3rd), बहुवचन (plural)
aṅgaiḥlimbs / parts
aṅgaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootaṅga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), तृतीया (instrumental, 3rd), बहुवचन (plural)
samanvitaḥendowed / accompanied
samanvitaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-anv-i (अन्वि/इ धातु; समन्वित-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative, 1st), एकवचन (singular)