Previous Verse
Next Verse

Shloka 38

Naimiṣa-satra Praśna–Prativacana

The Sages’ Questions at Naimiṣa and Sūta’s Reply

पप्रच्छुरमितात्मानं भवद्भिर्यदहं द्विजः / प्रचोदितः स्ववंशार्थं स च तानब्रवीत्प्रभुः

papracchuramitātmānaṃ bhavadbhiryadahaṃ dvijaḥ / pracoditaḥ svavaṃśārthaṃ sa ca tānabravītprabhuḥ

تم لوگوں کی ترغیب سے میں نے، اے دْوِج، اپنے وंश کے لیے اُس بے پایاں روح والے مہاپُرش سے سوال کیا؛ تب پرَبھُو نے اُن سے فرمایا۔

papracchuḥthey asked
papracchuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootprach (प्रच्छ् धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural)
amita-ātmānamthe one of immeasurable self (great-souled one)
amita-ātmānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootamita (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (accusative, 2nd), एकवचन (singular); कर्मधारयः—‘अमितः आत्मा यस्य’ (epithet)
bhavadbhiḥby you (honorific plural)
bhavadbhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbhavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया (instrumental, 3rd), बहुवचन (plural); सर्वनाम-प्रयोगः (honorific ‘you’)
yatthat which
yat:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyat (यद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (nom./acc.), एकवचन (singular); सम्बन्धसूचक (relative pronoun ‘that/which’)
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुषवाचक-सर्वनाम; प्रथमा (nominative, 1st), एकवचन (singular)
dvijaḥa brāhmaṇa / twice-born
dvijaḥ:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative, 1st), एकवचन (singular)
pracoditaḥimpelled / urged
pracoditaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpra-cud (प्रचुद् धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative, 1st), एकवचन (singular)
sva-vaṃśa-arthamfor the sake of (my) own lineage
sva-vaṃśa-artham:
Prayojana (प्रयोजन/हेतु)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक) + vaṃśa (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (accusative, 2nd), एकवचन (singular); तत्पुरुषः—‘स्वस्य वंशस्य अर्थः/हेतुः’
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative, 1st), एकवचन (singular)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction ‘and’)
tānthem
tān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (accusative, 2nd), बहुवचन (plural)
abravītsaid / spoke
abravīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (ब्रू धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
prabhuḥthe lord/master
prabhuḥ:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative, 1st), एकवचन (singular)