Shloka 88
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
तस्यापरेण सुमहान् श्यामो नाम महागिरिः / तस्माच्छ्यामत्वमापन्नाः प्रजाः पूर्वमिमाः किल
Transliteration
tasyāpareṇa sumahān śyāmo nāma mahāgiriḥ / tasmācchyāmatvamāpannāḥ prajāḥ pūrvamimāḥ kila
Translation
اس کے مغرب میں ‘شیام’ نام کا نہایت عظیم پہاڑ ہے۔ اسی کے سبب، کہا جاتا ہے، یہ مخلوق پہلے شیام رنگ کو پہنچی۔
Word by Word
तस्यof that
तस्य:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; षष्ठी; एकवचन
अपरेणbeyond/on the other side
अपरेण:
अधिकरण (Adhikaraṇa/location)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; तृतीया; एकवचन; ‘beyond/on the other side’
सु-महान्very great
सु-महान्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय) + महत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
श्यामःŚyāma (name)
श्यामः:
कर्ता (Karta/subject)
TypeNoun
Rootश्याम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
नामby name
नाम:
सम्बोधन-विशेषण (naming particle)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामार्थक (quotative/‘by name’)
महागिरिःgreat mountain
महागिरिः:
कर्ता (Karta/apposition)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + गिरि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (‘great mountain’); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
तस्मात्from that/therefore
तस्मात्:
अपादान/हेतु (Apādāna/cause)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोग (ablatival adverb) = तस्मात् ‘from that/therefore’
श्यामत्वम्darkness/blackness
श्यामत्वम्:
कर्म (Karma/object)
TypeNoun
Rootश्यामत्व (प्रातिपदिक; -त्व abstract)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
आपन्नाःhaving attained/became
आपन्नाः:
क्रिया (Kriyā; predicate with subject)
TypeVerb
Rootआ-√पद् (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past active/PPP in sense ‘having attained’); पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
प्रजाःcreatures/people
प्रजाः:
कर्ता (Karta/subject)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
काल (Kāla)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक (formerly)
इमाःthese
इमाः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
किलindeed/it is said
किल:
निपात (particle)
TypeIndeclinable
Rootकिल (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/श्रुत्यर्थक निपात (particle: indeed/it is said)