Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

प्लक्षद्वीपवर्णनम्

Description of Plakṣa-dvīpa

कृत एव च दुर्भिक्षं जराव्याधिभयं कुतः / तत्रापि पर्वताः पुण्याः सप्तैव मणिभूषणाः

kṛta eva ca durbhikṣaṃ jarāvyādhibhayaṃ kutaḥ / tatrāpi parvatāḥ puṇyāḥ saptaiva maṇibhūṣaṇāḥ

وہاں قحط گویا ہوتا ہی نہیں؛ بڑھاپے اور بیماری کا خوف کہاں؟ وہاں جواہرات سے آراستہ سات ہی مقدّس پہاڑ بھی ہیں۔

kṛtein the Kṛta age
kṛte:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkṛta (कृदन्त; √kṛ कृ, क्त)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन); ‘in the Kṛta (yuga)’
evaindeed/only
eva:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (अवधारण-निपात)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक-अव्यय)
durbhikṣamfamine
durbhikṣam:
Karta (कर्ता) (elliptic: ‘where is…?’)
TypeNoun
Rootdurbhikṣa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
jarā-vyādhi-bhayamfear of old age and disease
jarā-vyādhi-bhayam:
Karta (कर्ता) (elliptic)
TypeNoun
Rootjarā (प्रातिपदिक) + vyādhi (प्रातिपदिक) + bhaya (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: ‘fear of old age and disease’
kutaḥwhence/how could there be?
kutaḥ:
Prashna (प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootkutas (अव्यय/प्रश्न)
FormInterrogative adverb (प्रश्न-अव्यय)
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
FormAdverb (देशवाचक-अव्यय)
apialso
api:
Emphasis/Samuccaya (बल/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormParticle (निपात) meaning ‘also/even’
parvatāḥmountains
parvatāḥ:
Karta (कर्ता) (existential)
TypeNoun
Rootparvata (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन)
puṇyāḥholy
puṇyāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of parvatāḥ
TypeAdjective
Rootpuṇya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन)
saptaseven
sapta:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsapta (संख्याप्रातिपदिक)
Form(Indeclinable numeral used adjectivally) Number adjective qualifying parvatāḥ; understood Nominative Plural Masculine agreement by sense
evajust/only
eva:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (अवधारण-निपात)
maṇi-bhūṣaṇāḥ(mountains) adorned with jewels
maṇi-bhūṣaṇāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of parvatāḥ
TypeNoun
Rootmaṇi (प्रातिपदिक) + bhūṣaṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन); bahuvrīhi: ‘having jewels as ornaments’ qualifying parvatāḥ