Shloka 196
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
असंख्याताः प्रकृतयस्तिर्य्यगूर्द्ध्वमधस्तथा / तारकासंनिवेशश्च यावद्दिव्यानुमण्डलम्
Transliteration
asaṃkhyātāḥ prakṛtayastiryyagūrddhvamadhastathā / tārakāsaṃniveśaśca yāvaddivyānumaṇḍalam
Translation
پرکرتیاں بے شمار ہیں—افقی، اوپر اور نیچے کی سمتوں میں بھی۔ ستاروں کی ترتیب بھی آسمانی حلقے تک پھیلی ہوئی ہے۔
Word by Word
असंख्याताःuncountable, innumerable
असंख्याताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअसंख्यात (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; नञ्-पूर्वक-विशेषणम्
प्रकृतयःnatures, constituents
प्रकृतयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
तिर्यक्horizontally, sideways
तिर्यक्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतिर्यक् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formदिशावाचक-अव्यय (adverb)
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
Formदिशावाचक-अव्यय (adverb)
अधःdownwards, below
अधः:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअधस् (अव्यय)
Formदिशावाचक-अव्यय (adverb)
तथाand likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम् (adverb); समुच्चय/प्रकारवाचक
तारका-संनिवेशःthe arrangement of stars
तारका-संनिवेशः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतारका (प्रातिपदिक) + संनिवेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तारकाणां संनिवेशः)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
यावत्up to, as far as
यावत्:
Avadhi (अवधि/limit)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formपरिमाण/अवधिवाचक-अव्यय (up to/as far as)
दिव्य-अनुमण्डलम्the divine surrounding sphere/region
दिव्य-अनुमण्डलम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootदिव्य (प्रातिपदिक) + अनुमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारयः (दिव्यम् अनुमण्डलम्)