Shloka 182
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
पृथ्व्यादयो विकारास्ते परिच्छिन्नाः परस्परम् / परस्परधिकाश्चैव प्रविष्टास्ते परस्परम्
Transliteration
pṛthvyādayo vikārāste paricchinnāḥ parasparam / parasparadhikāścaiva praviṣṭāste parasparam
Translation
زمین وغیرہ کے یہ تغیرات ایک دوسرے کو محدود بھی کرتے ہیں اور ایک دوسرے سے بڑھ کر بھی ہوتے ہیں؛ وہ باہم ایک دوسرے میں داخل ہو کر قائم ہیں۔
Word by Word
पृथ्वी-आदयःearth and the rest
पृथ्वी-आदयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपृथ्वी (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुषः (पृथ्वी-आदि: ‘earth etc.’)
विकाराःmodifications
विकाराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
परिच्छिन्नाःdelimited/bounded
परिच्छिन्नाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि-छिन्न (कृदन्त, √छिद् धातु; past passive participle)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)
परस्परम्mutually
परस्परम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरस्परम् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण): ‘mutually/with respect to each other’
परस्पर-अधिकाःgreater than one another
परस्पर-अधिकाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरस्पर (अव्यय/प्रातिपदिक) + अधिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुषः (परस्परात् अधिकाः: ‘exceeding one another’)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/conjunction)
एवindeed
एव:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (निश्चय/अवधारण particle): ‘indeed/just’
प्रविष्टाःentered/pervaded
प्रविष्टाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-विश्-त (कृदन्त, √विश् धातु; past passive participle)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)
तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
परस्परम्mutually
परस्परम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरस्परम् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण): ‘into one another/mutually’