Shloka 156
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
जनस्तपस्तथा सत्यमेतावांल्लोकसंग्रहः / एतावानेव विज्ञेयो लोकान्तश्चैव यः परः
Transliteration
janastapastathā satyametāvāṃllokasaṃgrahaḥ / etāvāneva vijñeyo lokāntaścaiva yaḥ paraḥ
Translation
جن لوک، تپو لوک اور ستیہ لوک—یہی لوکوں کا مجموعہ ہے۔ اتنا ہی جاننے کے لائق ہے، اور اس کے پار جو پرلوکانت ہے وہ بھی۔
Word by Word
जनःJana (Janaloka)
जनः:
कर्ता (Karta/Subject; item in enumeration)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'जनलोक' इत्यर्थे (Janaloka)
तपःTapa (Tapoloka)
तपः:
कर्ता (Karta/Subject; item in enumeration)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'तपोलोक' इत्यर्थे (Tapoloka)
तथाalso
तथा:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), समुच्चयार्थक (also)
सत्यम्Satya (Satyaloka)
सत्यम्:
कर्ता (Karta/Subject; item in enumeration)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'सत्यलोक' इत्यर्थे (Satyaloka)
एतावान्this much/so many
एतावान्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootएतावत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Masculine nominative singular)
लोकसंग्रहःthe collection/aggregate of worlds
लोकसंग्रहः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootलोक + संग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: 'collection of worlds')
एतावान्this much
एतावान्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootएतावत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एवindeed/only
एव:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (particle), अवधारण (emphasis: only/indeed)
विज्ञेयःis to be known
विज्ञेयः:
विधेय (Predicate; विधिलिङ्गार्थ/obligation)
TypeVerb
Root√ज्ञा (धातु) + वि + यत् (कृदन्त-प्रत्यय)
Formकृदन्त (gerundive/भाव्य), भविष्यत्कर्तव्यता-अर्थ (to be known); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (agreeing with लोकसंग्रहः)
लोकान्तःthe end/limit of the worlds
लोकान्तः:
कर्ता (Karta/Subject; coordinated)
TypeNoun
Rootलोक + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (end/boundary of the worlds)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (particle), अवधारण
यःwhich/that (who)
यः:
सम्बन्ध (Relative; links to परः)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (relative pronoun)
परःbeyond/supreme
परः:
विशेषण (Viśeṣaṇa; of लोकान्तः)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन