Shloka 155
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
अण्डस्यान्तस्त्विमे लोकाः सप्तद्वीपा च मेदिनी / भूर्लोको ऽथ भुवर्ल्लोकः स्वर्लोको ऽथ महस्तथा
Transliteration
aṇḍasyāntastvime lokāḥ saptadvīpā ca medinī / bhūrloko 'tha bhuvarllokaḥ svarloko 'tha mahastathā
Translation
اس برہمانڈ کے اندر یہ سب لوک اور سات دیپوں والی دھرتی ہے—بھورلوک، پھر بھورلوک کے بعد بھوورلوک، سورو لوک اور اسی طرح مہَرلوک۔
Word by Word
अण्डस्यof the cosmic egg
अण्डस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootअण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
अन्तःwithin
अन्तः:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootअन्तः (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya), अव्यय-प्रयोगः—स्थानवाचक (locative adverb: 'inside/within')
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle), विरोध/विशेषार्थक (contrast/emphasis)
इमेthese
इमे:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
लोकाःworlds/realms
लोकाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
सप्तद्वीपाःhaving seven continents
सप्तद्वीपाः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्त + द्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); द्विगु-समास (numerical compound)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction), समुच्चयार्थक (copulative 'and')
मेदिनीthe Earth
मेदिनी:
कर्ता (Karta/Subject; in apposition)
TypeNoun
Rootमेदिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
भूःBhū (earth-realm)
भूः:
कर्ता (Karta/Subject; name of a loka)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
लोकःworld/realm
लोकः:
कर्ता (Karta/Subject; appositional)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (Sequencer)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (particle), अनन्तरार्थक (then/next)
भुवःBhuvar (mid-region)
भुवः:
कर्ता (Karta/Subject; name of a loka)
TypeNoun
Rootभुवस्/भुवः (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); वैदिक-रूप (Vedic form used as loka-name)
लोकःworld/realm
लोकः:
कर्ता (Karta/Subject; appositional)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्वःSvar (heaven)
स्वः:
कर्ता (Karta/Subject; name of a loka)
TypeNoun
Rootस्वर्/स्वः (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); वैदिक-रूप (loka-name)
लोकःworld/realm
लोकः:
कर्ता (Karta/Subject; appositional)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (Sequencer)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय, अनन्तरार्थक (then)
महत्Mahar (Maharloka)
महत्:
कर्ता (Karta/Subject; name of a loka)
TypeNoun
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); 'महर्लोक' इत्यर्थे (as Maharloka)
तथाlikewise/also
तथा:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), समुच्चय/अनुक्रमार्थक (likewise/also)