Shloka 138
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
प्लक्षद्वीपे तु गोमेदः पर्वतस्तेन चौच्यते / शाल्मलिः शाल्मले द्वीपे पूज्यते सुमहाव्रतैः
Transliteration
plakṣadvīpe tu gomedaḥ parvatastena caucyate / śālmaliḥ śālmale dvīpe pūjyate sumahāvrataiḥ
Translation
پلکش دیپ میں ‘گومید’ نام کا ایک پہاڑ ہے، اسی نام سے وہ معروف ہے؛ شالمَل دیپ میں ‘شالمَلی’ کو عظیم ورت رکھنے والے پوجتے ہیں۔
Word by Word
प्लक्ष-द्वीपेin Plakṣa-dvīpa
प्लक्ष-द्वीपे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्लक्ष (प्रातिपदिक) + द्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: प्लक्षस्य द्वीपः (Plakṣa-island)
तुbut
तु:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात
गोमेदःGomeda (name)
गोमेदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगोमेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पर्वतःmountain
पर्वतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेनby that; therefore
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, तृतीया (instrumental), एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक
उच्यतेis called
उच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (present), कर्मणि (passive), प्रथमपुरुष, एकवचन
शाल्मलिःŚālmali (name)
शाल्मलिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशाल्मलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शाल्मलेin Śālmala (named)
शाल्मले:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशाल्मल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (locative), एकवचन; विशेषणरूपेण द्वीपस्य
द्वीपेin the island
द्वीपे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
पूज्यतेis worshipped
पूज्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formलट् (present), कर्मणि (passive), प्रथमपुरुष, एकवचन
सु-महा-व्रतैःby those of very great vows
सु-महा-व्रतैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + महा (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (instrumental), बहुवचन; कर्मधारयः: सु-महाव्रताः (very great vows/observances)