Shloka 35
कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्
Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū
Devanagari script
न्यरुपाच्च शिरस्येनां वेगेन पततीं भुवि / एतस्मिन्नेव काले तु दृष्ट्वा राजानमग्रतः
Transliteration
nyarupācca śirasyenāṃ vegena patatīṃ bhuvi / etasminneva kāle tu dṛṣṭvā rājānamagrataḥ
Translation
جو ندی تیزی سے زمین پر گر رہی تھی، اسے انہوں نے اپنے سر پر روک کر تھام لیا؛ اسی وقت سامنے بادشاہ کو دیکھ کر۔
Word by Word
न्यरुपात्he made (her) descend/let (her) fall
न्यरुपात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + रुह्/रुह्? (धातु)
Formलङ् (Imperfect/भूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; रूपं ‘न्यरुपात्’ (he caused to descend/let fall)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
शिरसिon (his) head
शिरसि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
एनाम्her
एनाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
वेगेनwith force/speed
वेगेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
पततीम्falling
पततीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपत् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘एनाम्’ इत्यस्य विशेषण
भुविon the earth
भुवि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम
एवjust/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण (emphatic particle)
कालेat the time
काले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
तुthen/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त (absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (having seen)
राजानम्the king
राजानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अग्रतःin front
अग्रतः:
Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअग्रतः (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)