Shloka 35
Pṛthivyāyāma-vistara (Extent and Divisions of the Earth) / पृथिव्यायामविस्तरः
Devanagari script
तुङ्गभद्रा सुप्रयोगा बाह्या कावेर्यथापि च / दक्षिणप्रवहा नद्यः सह्य पादाद्विनिःस्मृताः
Transliteration
tuṅgabhadrā suprayogā bāhyā kāveryathāpi ca / dakṣiṇapravahā nadyaḥ sahya pādādviniḥsmṛtāḥ
Translation
تُنگبھدرا، سُپریوگا، باہیا اور کاویری—یہ سب جنوب کی طرف بہنے والی ندیاں سہیہ پہاڑ کے قدموں سے نکلی ہوئی مانی گئی ہیں۔
Word by Word
तुङ्गभद्रा(the river) Tungabhadra
तुङ्गभद्रा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतुङ्गभद्रा (प्रातिपदिक; तुङ्ग + भद्रा)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नदी-नाम
सुप्रयोगाwell-applied / well-suited
सुप्रयोगा:
Karta (कर्ता/Subject-complement)
TypeAdjective
Rootसुप्रयोग (प्रातिपदिक; सु + प्रयोग)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifier of तुङ्गभद्रा)
बाह्याouter / external
बाह्या:
Karta (कर्ता/Subject-complement)
TypeAdjective
Rootबाह्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
कावेरी(the river) Kaveri
कावेरी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकावेरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी-नाम
यथाas, just as
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Comparative marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (comparative adverb: 'as/just as')
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle: 'also/even')
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
दक्षिणप्रवहाःsouth-flowing
दक्षिणप्रवहाः:
Karta (कर्ता/Subject-complement)
TypeAdjective
Rootदक्षिणप्रवह (प्रातिपदिक; दक्षिण + प्रवह)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifier of नद्यः)
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सह्यof the Sahya (mountain)
सह्य:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootसह्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; पर्वत-नाम (Sahyādri)
पादात्from the foot (base)
पादात्:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
विनिःस्मृताःare remembered/mentioned as arising
विनिःस्मृताः:
Karta (कर्ता/Predicate adjective of नद्यः)
TypeVerb
Rootवि-नि-√स्मृ (धातु) + त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि/भूतकृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'स्मृत' = 'mentioned/remembered'