Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Pṛthivyāyāma-vistara (Extent and Divisions of the Earth) / पृथिव्यायामविस्तरः

अयं तु नवमस्तेषां द्वीपः सागरसंवृतः / योजनानां सहस्रे तु द्वीपो ऽयं दक्षिणोत्तरात्

ayaṃ tu navamasteṣāṃ dvīpaḥ sāgarasaṃvṛtaḥ / yojanānāṃ sahasre tu dvīpo 'yaṃ dakṣiṇottarāt

یہ اُن میں نواں دیپ ہے جو سمندر سے گھرا ہوا ہے۔ جنوب سے شمال تک اس دیپ کی وسعت ہزار یوجن ہے۔

ayamthis
ayam:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
navamaḥninth
navamaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootnavama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (ordinal adjective)
teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; सर्वनाम
dvīpaḥisland/continent
dvīpaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootdvīpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
sāgara-saṃvṛtaḥsurrounded/covered by the ocean
sāgara-saṃvṛtaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootsāgara (प्रातिपदिक) + saṃvṛta (कृदन्त; √vṛ 'to cover' with सम् उपसर्ग)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (past participle) 'saṃvṛta' used adjectivally; तत्पुरुष-समास (instrumental/association sense: 'covered by ocean')
yojanānāmof yojanas (a measure)
yojanānām:
Sambandha (सम्बन्ध/Measure-genitive)
TypeNoun
Rootyojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
sahasrein/at a thousand
sahasre:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location-Measure)
TypeNoun
Rootsahasra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; परिमाणवाचक (measure)
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
dvīpaḥthe island
dvīpaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootdvīpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
ayamthis
ayam:
Karta (कर्ता/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
dakṣiṇa-uttarātfrom south to north (in extent)
dakṣiṇa-uttarāt:
Apādāna (अपादान/Source-Extent)
TypeNoun
Rootdakṣiṇa (प्रातिपदिक) + uttara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; द्वन्द्व-समास (directional pair) used as ablative of extent/source: 'from south to north'