Shloka 36
Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description
Devanagari script
अर्वाक् च निषधस्याथ वेद्यर्द्धं दक्षिणं स्मृतम् / परं नीलवतो यच्च वेद्यर्द्धं तु तदुत्तरम्
Transliteration
arvāk ca niṣadhasyātha vedyarddhaṃ dakṣiṇaṃ smṛtam / paraṃ nīlavato yacca vedyarddhaṃ tu taduttaram
Translation
نِشَدھ پہاڑ کے اِس پار جو حصہ ہے وہ ویدی کا جنوبی نصف سمجھا گیا ہے؛ اور نیلوت کے اُس پار جو ہے وہ ویدی کا شمالی نصف مانا گیا ہے۔
Word by Word
अर्वाक्below/south of
अर्वाक्:
Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअर्वाक् (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक (adverb/preposition-like) ‘अधः/दक्षिणतः’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
निषधस्यof Niṣadha (mountain)
निषधस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनिषध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
अथthen
अथ:
Discourse marker (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
वेद्य-र्द्धम्the half called ‘Vedyārdha’
वेद्य-र्द्धम्:
Karta/Predicate nominative (कर्ता/विधेय)
TypeNoun
Rootवेद्य (प्रातिपदिक) + अर्द्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष—‘वेद्यस्य अर्द्धम्’
दक्षिणम्southern
दक्षिणम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
स्मृतम्is said/considered
स्मृतम्:
Predicate (विधेय)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त) स्मृत
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘स्मृतम् = is said/considered’
परम्beyond
परम्:
Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग; दिशार्थे/परतः (beyond)
नीलवतःof Nīlavān (mountain)
नीलवतः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनीलवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध
यत्which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
वेद्य-र्द्धम्the Vedyārdha half
वेद्य-र्द्धम्:
Karta/Predicate nominative (कर्ता/विधेय)
TypeNoun
Rootवेद्य (प्रातिपदिक) + अर्द्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष
तुindeed
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
तत्that
तत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम विशेषण
उत्तरम्northern
उत्तरम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (वेद्यर्द्धम्)