Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 22
Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description
Devanagari script
नीलश्च वैदुर्यमयः श्वेतः घुक्लो हिरण्मयः / मयुरबर्हवर्णस्तु शातकैंभश्च शृङ्गवान्
Transliteration
nīlaśca vaiduryamayaḥ śvetaḥ ghuklo hiraṇmayaḥ / mayurabarhavarṇastu śātakaiṃbhaśca śṛṅgavān
Translation
ایک نیلا، ویدوریہ منی کے مانند ہے؛ ایک سفید، روشن اور زرّیں ہے؛ ایک مور کے پر جیسا رنگ رکھتا ہے؛ اور ایک شاتکُمبھ کے مانند، سینگوں والا ہے۔
Word by Word
nīlaḥblue/dark
nīlaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootnīla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
vaidurya-mayaḥmade of vaidūrya (cat’s-eye gem)
vaidurya-mayaḥ:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootvaidurya (प्रातिपदिक) + maya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तद्धितार्थक ‘-मय’ (made of) — तत्पुरुषः
śvetaḥwhite
śvetaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootśveta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
śuklaḥbright white
śuklaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootśukla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पाठे ‘घुक्लो’ इति सम्भाव्य-दोषः, ‘शुक्लः’ इति ग्रहणम्
hiraṇ-mayaḥmade of gold
hiraṇ-mayaḥ:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Roothiraṇ (प्रातिपदिक; ‘gold’) + maya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘made of gold’ — तत्पुरुषः
mayūra-barha-varṇaḥhaving the color of peacock-feathers
mayūra-barha-varṇaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootmayūra (प्रातिपदिक) + barha (प्रातिपदिक) + varṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (mayūrasya barham iva varṇaḥ)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/विशेषणार्थक अव्यय (but/indeed)
śātaka-imbhaḥhaving śātaka-imbha (a golden/metallic hue; lit. ‘śātaka-elephant’ epithet)
śātaka-imbhaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootśātaka (प्रातिपदिक) + imbha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः; (पाठे ‘शातकैंभ’—sandhi: śātaka + imbhaḥ)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
śṛṅga-vānhorned; having peaks/horns
śṛṅga-vān:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootśṛṅga (प्रातिपदिक) + vat (तद्धित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘-वत्’ तद्धितान्त; बहुव्रीहिः—‘yasya śṛṅgāṇi santi’