Shloka 13
Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description
Devanagari script
लवणेन समुद्रेण सर्वतः परिवारितः / जंबूद्वीपस्य विस्तारात् समेन तु समन्ततः
Transliteration
lavaṇena samudreṇa sarvataḥ parivāritaḥ / jaṃbūdvīpasya vistārāt samena tu samantataḥ
Translation
وہ ہر طرف لَون (نمکین) سمندر سے گھرا ہوا تھا، اور وہ سمندر بھی چاروں جانب جمبودویپ کے پھیلاؤ کے برابر ہی یکساں طور پر پھیلا ہوا تھا۔
Word by Word
लवणेनsalty, saline
लवणेन:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootलवण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया-एकवचन (Instrumental singular); ‘समुद्रेण’ इति विशेषण
समुद्रेणby the ocean
समुद्रेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-एकवचन (Instrumental singular)
सर्वतःon all sides
सर्वतः:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (on all sides)
परिवारितःsurrounded
परिवारितः:
Karta (कर्ता) / Predicative adjective (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि√वृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; ‘surrounded’
जंबूद्वीपस्यof Jambūdvīpa
जंबूद्वीपस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootजंबू + द्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-एकवचन (Genitive singular); समासः: जंबू-द्वीप (determinative)
विस्तारात्from the extent/expanse
विस्तारात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootविस्तार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी-एकवचन (Ablative singular)
समेनequally, evenly
समेन:
Karaṇa (करण) / Adverbial
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया-एकवचन (Instrumental singular); क्रियाविशेषणवत् (used adverbially: equally)
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषबोधक (particle: but/indeed)
समन्ततःall around
समन्ततः:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (all around)