Shloka 5
Priyavrata-vaṃśa and Saptadvīpa Vibhāga (प्रियव्रतवंशः सप्तद्वीपविभागश्च)
Devanagari script
ससमुद्रा करवती प्रतिवर्षं निवेशिता / स्वायंभुवेंऽतरे पूर्वमाद्ये त्रेतायुगे तथा
Transliteration
sasamudrā karavatī prativarṣaṃ niveśitā / svāyaṃbhuveṃ'tare pūrvamādye tretāyuge tathā
Translation
سمندروں سے گھری ہوئی وہ کراؤتی بھومی ہر برس بسائی گئی؛ سوایمبھُو منونتر سے پہلے، ابتدائی تریتا یُگ میں بھی ایسا ہی ہوا۔
Word by Word
स-समुद्राtogether with the oceans
स-समुद्रा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक) + स (उपसर्ग/सह-अर्थे अव्यय)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); अव्ययीभाव-समासः (सह समुद्रैः)
करवतीthe earth (Karavatī)
करवती:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकरवत् (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
प्रति-वर्षम्every year
प्रति-वर्षम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootवर्ष (प्रातिपदिक) + प्रति (उपसर्ग/अव्यय)
Formअव्यय; अव्ययीभाव-समासः; adverbial sense ‘each year’
निवेशिताwas established/settled
निवेशिता:
Karma (कर्म) / Predicative (विधेय)
TypeVerb
Rootनि-विश् (धातु)
FormPast passive participle (कृत्: क्त/क्तप्रत्ययान्त), Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); कर्मणि प्रयोगः ‘was settled/established’
स्वायंभुवेin (the reign/period) of Svāyambhuva
स्वायंभुवे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वायंभुव (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन)
अन्तरेin the Manvantara/interval
अन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); ‘in the interval/Manvantara’
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; adverb ‘formerly/earlier’
आद्येin the first (age)
आद्ये:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआद्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); qualifies ‘युगे’ (understood)
त्रेता-युगेin the Tretā-yuga
त्रेता-युगे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रेता (प्रातिपदिक) + युग (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); षष्ठी-तत्पुरुषः/निर्देश-तत्पुरुषः ‘the yuga called Tretā’
तथाthus/also
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; particle/adverb ‘thus/also’