Shloka 42
Priyavrata-vaṃśa and Saptadvīpa Vibhāga (प्रियव्रतवंशः सप्तद्वीपविभागश्च)
Devanagari script
ज्ञेयः पञ्चसु धर्मो वै वर्णाश्रमविभाजकः / सुखमायुश्च रूपं च बलं धर्मश्च नित्यशः
Transliteration
jñeyaḥ pañcasu dharmo vai varṇāśramavibhājakaḥ / sukhamāyuśca rūpaṃ ca balaṃ dharmaśca nityaśaḥ
Translation
ان پانچوں میں وہ دھرم جاننا چاہیے جو ورن اور آشرم کی تقسیم کرتا ہے؛ اور ہمیشہ سکھ، عمر، حسن، قوت اور دھرم (قائم رہتے/بڑھتے ہیں)۔
Word by Word
ज्ञेयःis to be known
ज्ञेयः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु) → ज्ञेय (कृदन्त)
Formकृदन्त (Gerundive/तव्यत्-प्रत्यय, विधिलिङ्गार्थ ‘to be known’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पञ्चसुin five (places/regions)
पञ्चसु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootपञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (Locative/अधिकरण), बहुवचन; numeral used adjectivally
धर्मःdharma
धर्मः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय (Emphatic particle/निपात)
वर्ण-आश्रम-विभाजकःdivider of varṇas and āśramas
वर्ण-आश्रम-विभाजकः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर्ण (प्रातिपदिक) + आश्रम (प्रातिपदिक) + विभाजक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: वर्णाश्रमयोः विभाजकः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सुखम्happiness
सुखम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
आयुःlifespan
आयुः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (Conjunction/समुच्चय)
रूपम्form/beauty
रूपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (Conjunction/समुच्चय)
बलम्strength
बलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
धर्मःdharma
धर्मः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (Conjunction/समुच्चय)
नित्यशःalways/constantly
नित्यशः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootनित्यशस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Adverb/क्रियाविशेषण)