Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

Priyavrata-vaṃśa and Saptadvīpa Vibhāga (प्रियव्रतवंशः सप्तद्वीपविभागश्च)

वर्णाश्रमाचारयुक्ताः प्लक्षद्वीपे प्रजाः कृताः / प्लक्षद्वीपादिषु त्वेषु शाकद्वीपान्तिकेषु वै

varṇāśramācārayuktāḥ plakṣadvīpe prajāḥ kṛtāḥ / plakṣadvīpādiṣu tveṣu śākadvīpāntikeṣu vai

پلکش دیوپ میں رعایا کو ورن آشرم کے آچاروں سے یُکت بنایا گیا؛ اور پلکش دیوپ وغیرہ یہ سب دیوپ شاک دیوپ کے قریب واقع ہیں۔

वर्ण-आश्रम-आचार-युक्ताःendowed with the conduct of varṇa and āśrama
वर्ण-आश्रम-आचार-युक्ताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर्ण (प्रातिपदिक) + आश्रम (प्रातिपदिक) + आचार (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त)
Formसमास (बहुपद-तत्पुरुष; ‘वर्णाश्रमाचारैः युक्ताः’); कृदन्त (P.P.P. of √युज्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्लक्ष-द्वीपेin Plakṣadvīpa
प्लक्ष-द्वीपे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्लक्ष (प्रातिपदिक) + द्वीप (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारय/षष्ठीभाव: प्लक्षनामकः द्वीपः); पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन
प्रजाःsubjects/people
प्रजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचन
कृताःwere made/constituted
कृताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
Formकृदन्त (Past Passive Participle/कर्मणि भूतकृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; implied passive ‘were made/constituted’
प्लक्ष-द्वीप-आदि-षुin Plakṣadvīpa and the others
प्लक्ष-द्वीप-आदि-षु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्लक्षद्वीप (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (अव्ययीभावार्थ ‘प्लक्षद्वीपादयः’); पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), बहुवचन
तुand/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (Particle/निपात)
एषुin these
एषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), बहुवचन
शाक-द्वीप-अन्तिकेषुin those near Śākadvīpa
शाक-द्वीप-अन्तिकेषु:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशाकद्वीप (प्रातिपदिक) + अन्तिक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: शाकद्वीपस्य अन्तिकाः ‘near Śākadvīpa’); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय (Emphatic particle/निपात)