Shloka 85
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
तासु वन्द्यो नमस्यश्च प्रतिनामतनूषु वै / सूर्येप्सूर्व्यां तथा वायावग्नौ व्योम्न्यथ दीक्षिते
Transliteration
tāsu vandyo namasyaśca pratināmatanūṣu vai / sūryepsūrvyāṃ tathā vāyāvagnau vyomnyatha dīkṣite
Translation
اُن ہر نامی تنو میں وہ قابلِ تعظیم اور لائقِ سجدہ و سلام ہے—سورج میں، زمین میں، ہوا میں، آگ میں، آسمان میں اور دِکشِت میں بھی۔
Word by Word
तासुamong them/in those
तासु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/सप्तमी), बहुवचनम्
वन्द्यःworthy of praise
वन्द्यः:
विधेय (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootवन्द्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (one who is to be praised)
नमस्यःworthy of salutation
नमस्यः:
विधेय (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootनमस्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (one who is to be saluted)
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
प्रतिनामतनूषुin the forms corresponding to each name
प्रतिनामतनूषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootप्रति (अव्यय) + नामन् (प्रातिपदिक) + तनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, बहुवचनम्; अव्ययीभाव-समासः (प्रति + नाम) ततः ‘प्रति-नाम’ इति उपपदपूर्वकं ‘तनु’ इत्यनेन समासः; अर्थः ‘प्रत्येक-नाम-सम्बद्ध-तनुषु’
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपातः (particle; indeed)
सूर्येin the Sun
सूर्ये:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
इप्सुthe seeker/desirer
इप्सु:
कर्ता (Karta/Subject; implied)
TypeNoun
Rootइप्सु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘desirer/one who seeks’ (agent noun)
ऊर्व्यांon the earth
ऊर्व्यां:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootऊर्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
तथाlikewise
तथा:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्ययम् (adverb; likewise)
वायौin the wind
वायौ:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
अग्नौin fire
अग्नौ:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
व्योम्निin the sky
व्योम्नि:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootव्योमन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्ययम् (particle; then/and further)
दीक्षितेin the initiated (one)
दीक्षिते:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootदीक्षित (प्रातिपदिक; क्त-कृदन्त from दीक्ष्)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘in/with the initiated one’ (locative)