Shloka 68
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
तनुरंबूद्भवा सा वै देहेष्वेवोपचीयते / यया धत्ते प्रजाः सर्वाः स्थिरीभूतेन तेजसा
Transliteration
tanuraṃbūdbhavā sā vai deheṣvevopacīyate / yayā dhatte prajāḥ sarvāḥ sthirībhūtena tejasā
Translation
پانی سے پیدا ہونے والی وہ تنو بدنوں ہی میں بڑھتی ہے۔ اسی ثابت شدہ تجلّی سے وہ تمام مخلوق کو سنبھالتی ہے۔
Word by Word
तनुःbody, form
तनुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अम्बूद्भवाborn from water
अम्बूद्भवा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअम्बु (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समास (अम्बोः उद्भवा)
साshe/that
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-निपात (particle: indeed)
देहेषुin bodies
देहेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
एवonly/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (emphasis)
उपचीयतेis accumulated, increases
उपचीयते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-चि (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)
ययाby which
यया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
धत्तेsupports, holds
धत्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
प्रजाःcreatures
प्रजाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
सर्वाःall
सर्वाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषण
स्थिरीभूतेनby stabilized
स्थिरीभूतेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootस्थिरी-भू (कृदन्त, √भू)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; भूतकृत् (past participle) used adjectivally
तेजसाby energy/splendor
तेजसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन